Nỗi buồn của cá tra: xuất khẩu 150 nước nhưng lại “ngoảnh mặt” với thị trường nội địa

Năm 2019 là năm “thất bại” của ngành cá tra. Người tiêu dùng trong nước không đón nhận loại cá này. Không chỉ diện tích nuôi trồng, sản lượng mà giá cá tra nguyên liệu cũng sụt giảm. 

Theo ông Dương Nghĩa Quốc, Chủ tịch Hiệp hội Cá tra Việt Nam (VINAPA), diện tích và sản lượng cá tra trong năm 2019 đều giảm so với năm 2018. Cụ thể, sản lượng thu hoạch cả năm ước tính đạt 1,23 triệu tấn, giảm 6% so với năm 2018. Diện tích nuôi mới cũng giảm 5% so với cùng kỳ năm ngoái.

Xuất khẩu cá tra giảm mạnh (Ảnh: minh họa)

Ông Võ Hùng Dũng, Phó Chủ tịch thường trực kiêm Tổng thư ký VINAPA cho biết, ngoài diện tích và sản lượng thì giá thành cá tra cũng giảm đáng kể. Năm 2019, giá cá tra nguyên liệu chỉ dao động ở mức trên dưới 20.000 đồng/kg. Trong khi đó, năm 2017, giá cá tra nguyên liệu ở mức 28.000 – 29.000 đồng/kg; năm 2018 là khoảng 30.000 đồng/kg. Như vậy, giá cá tra liên tục giảm, thậm chí rơi vào tình trạng “càng nuôi càng lỗ”. Kim ngạch xuất khẩu sản phẩm cá tra năm 2019 cũng giảm 10%. Việt Nam đã mất đi thế độc quyền trên thị trường thế giới.

Xuất khẩu 150 nước trên thế giới nhưng chưa có thị trường nội địa?
Mặc dù giá trị dinh dưỡng của cá tra rất cao, nhưng người dân trong nước lại không mặn mà với loại cá này. Doanh nghiệp đã xuất khẩu cá tra sang nhiều quốc gia trên thế giới, thu cả ngàn tỉ đồng mỗi năm nhưng lại bất lực khi đưa cá tra phục vụ thị trường trong nước. Khi xuất khẩu gặp khó khăn, cá tra được người tiêu dùng trong nước đón nhận thì vẫn có bệ đỡ là thị trường nội địa. Nhưng vì cá tra đã “đi du lịch” quá lâu nên mất hết thị trường nội địa, gặp phải tình trạng người trong nước còn không biết phương pháp chế biến đúng cách. Ví dụ, tại Hội chợ Du lịch quốc tế Cần Thơ 2019, có 20 đội thi kho cá tra trong nồi đất, nhưng có đến mười mấy kiểu kho khác nhau. Thậm chí có đội còn dùng gừng để kho, khiến cá tra có mùi thối nhẹ. Chính vì cá tra không hề có thị trường nội địa, toàn bộ đều đem đi xuất khẩu nên ngành cá tra rồi lại gặp phải nhiều khó khăn hơn.

Tháo gỡ khó khăn ngành cá tra, mong chờ tín hiệu tốt năm 2020
Để thoát khỏi tình trạng khó khăn này, các đại biểu trong diễn đàn “Nâng cao giá trị xuất khẩu sản phẩm cá tra thích ứng với thị trường thế giới” cho rằng, thời gian tới cần thực hiện tốt các điều sau:
- Ứng dụng công nghệ sinh học trong lai tạo giống và phòng bệnh cho cá tra
- Nâng cao năng lực chế biến cá tra đáp ứng thị trường xuất khẩu
- Quản lý chất lượng an toàn thực phẩm trong chế biến cá tra xuất khẩu
- Xây dựng hình ảnh và thương hiệu cá tra Việt nam
Năm 2019, cá tra liên tục “bế tắc”, nhưng những tháng cuối năm 2019, ngành cá tra đã đón hai tin vui đến từ thị trường Mỹ. Thứ nhất, Cục kiểm tra An toàn Thực phẩm (FSIS) thuộc Bộ Nông Nghiệp Mỹ đã thông báo công nhận hệ thống kiểm tra, kiểm soát sản phẩm cá da trơn xuất khẩu của Việt Nam đủ điều kiện tương đương với Mỹ. Thứ hai, theo kết quả soát thuế chống bán phá giá lần thứ 15.
Ngoài ra, ngành cá tra cần khai thông thị trường nội địa, chủ động kiểm soát rủi ro. Để cá tra có thị trường nội địa, cần phải quảng bá giá trị dinh dưỡng, hướng dẫn cách chế biến cụ thể cho người tiêu dùng và biến cá tra thành mặt hàng quen thuộc.

Cổng Nông Dân